Jak to działa? To proste!

Kancelaria Duraj Reck i Partnerzy specjalizuje się w odzyskiwaniu należności z tytułu odsetek w transakcjach handlowych.

Z dniem 1 stycznia 2016 nastąpiły zmiany dotyczące terminów zapłaty w transakcjach handlowych. Sprawdź, co oznaczają dla Twojej firmy lub innej działalności

W przypadku kumulacji kilkuset faktur płaconych nieterminowo sumy należnych odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych nierzadko sięgają kilkuset tysięcy złotych!

Z dniem 1 stycznia 2016 nastąpiły zmiany dotyczące terminów zapłaty w transakcjach handlowych. Sprawdź, co oznaczają dla Twojej firmy lub innej działalności.

CZYM SĄ TRANSAKCJE HANDLOWE?

Transakcje handlowe to umowy, których przedmiotem jest odpłatne dostarczanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, jeżeli strony tej umowy zawierają ją w związku z wykonywaną przez siebie działalnością gospodarczą lub zawodową

KOGO DOTYCZĄ TERMINY ZAPŁATY W TRANSAKCJACH HANDLOWYCH?

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych dotyczą:

  • Przedsiębiorców (w tym także przedsiębiorców zagranicznych i ich oddziałów)
  • Osób wykonujących wolny zawód
  • Podmiotów wykonujących działalność rolniczą
  • Podmiotów podlegających Prawu Zamówień Publicznych

Nie dotyczą natomiast:

  • Długów objętych postępowaniami prowadzonymi na podstawie Prawa upadłościowego oraz Prawa restrukturyzacyjnego
  • Umów, których przedmiotem są czynności bankowe
  • Umów, których stronami są wyłącznie podmioty sektora finansów publicznych

ODSETKI W TRANSAKCJACH HANDLOWYCH

Od dnia 1 stycznia 2016 roku w polskim prawie rozróżniamy następujące rodzaje odsetek:

  • Odsetki ustawowe to odsetki przysługujące wierzycielowi na podstawie art. 359 Kodeksu cywilnego i należą się gdy wynika to z czynności prawnej, ustawy albo orzeczenia sądu lub decyzji innego organu. Stopa odsetek ustawowych jest równa stopie referencyjnej NBP powiększonej 3,5 %. Obecnie jest to 5% (1,5% + 3,5%).
  • Odsetki ustawowe za opóźnienie to odsetki przysługujące wierzycielowi na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego za przekroczenie terminu płatności przez dłużnika. Stopa tych odsetek jest równa stopie referencyjnej NBP powiększonej o 5,5%. Obecnie stopa odsetek ustawowych za opóźnienie wynosi 7% (1,5% + 5,5%).
  • Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych to odsetki przysługujące wierzycielowi w transakcjach handlowych, na podstawie przepisów ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Wysokość tych odsetek jest równa stopie referencyjnej NBP powiększonej o 8%, czyli obecnie 9,5%.
  • Tzw. „odsetki skarbowe”, czyli odsetki za zwłokę na podstawie art. 56 Ordynacji Podatkowej. Stopa tych odsetek jest równa 200% stopy lombardowej NBP powiększonej o 2%, jednak nie mniej niż 8%. Obecnie stopa ta wynosi 8%.

Przed dniem 1 stycznia 2016 roku rozróżniane były jedynie dwa rodzaje odsetek:

Odsetki ustawowe ustalane przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia. Wysokość tych odsetek wynosiła:

22.12.2008 22.12.2014Odsetki 13%

23.12.2014 31.12.2015Odsetki 8%

                              01.01.2016Odsetki 5%

Tzw. „odsetki skarbowe”, ustalane na podstawie art. 56 Ordynacji podatkowej, których stopa jest równa 200% stopy lombardowej NBP powiększonej o 2%, jednak nie mniej niż 8%. Wysokość tych odsetek wynosiła:

07.03.2013 08.05.2013Odsetki 11,5%

09.05.2013 05.06.2013Odsetki 11%

06.06.2013 03.07.2013Odsetki 10,5%

04.07.2013 08.10.2014Odsetki 10%

                              09.10.2014Odsetki 8%

Do transakcji zawartych przed 1 stycznia 2016 roku mają zastosowanie zarówno odsetki ustawowe jak i skarbowe, natomiast do transakcji zawieranych od dnia 1 stycznia 2016 mają zastosowanie odsetki ustawowe (na podstawie art. 359 KC) i odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych (na podstawie art. 4 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych).

PRZEPISY O TERMINACH ZAPŁATY W TRANSAKCJACH HANDLOWYCH

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych

  • Regulowane są przez ustawę z dnia 28 marca 2013 roku o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Dotyczy ona transakcji zawieranych od dnia 28 kwietnia 2013r., przy czym do transakcji zawieranych od dnia 1 stycznia 2016 lub transakcji zawartych na podstawie Prawa Zamówień Publicznych, gdy postępowanie o udzielenie zamówienia zostało wszczęte 1 stycznia 2016 lub później, stosuje się przepisy znowelizowane ustawą z 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw.
  • Obecnie obowiązuję dwie grupy przepisów o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, a o ich zastosowaniu decyduje data zawarcia transakcji lub data rozpoczęcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (gdy transakcja jest zawierana w trybie zamówień publicznych).

TERMINY ZAPŁATY W TRANSAKCJACH HANDLOWYCH ZAWARTYCH PRZED DNIEM 1 STYCZNIA 2016

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych

Termin zapłaty w transakcjach handlowych nie powinien przekraczać 30 dni, licząc od dnia spełnienia świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi.

Jeżeli strony umówiły termin zapłaty dłuższy niż 30 dni lub nie określiły terminu płatności, wierzyciel może, bez wezwania, żądać zapłaty odsetek ustawowych od 31 dnia licząc od spełnienia swojego świadczenia oraz doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku (obie przesłanki muszą być spełnione łącznie) do dnia wymagalności.

Jeżeli dłużnik nie spełnił swojego świadczenia w umówionym terminie lub po pisemnym wezwaniu (w przypadku braku ustalonego terminu zapłaty), wierzyciel (o ile spełnił swoje świadczenie) może od dnia wymagalności do dnia zapłaty żądać, bez wezwania, zapłaty odsetek w wysokości równej tzw. „odsetkom skarbowym”.

Dzień wymagalności to dzień zapłaty oznaczony na fakturze lub rachunku, jak również dzień określony w pisemnym wezwaniu do zapłaty. Wezwanie może być wysłane drogą elektroniczną, gdy strony przewidziały w umowie taką formę.

Termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni, licząc od dnia doręczania dłużnikowi faktury lub rachunku.

Strony tylko wyjątkowo mogą umówić dłuższy termin, pod warunkiem że jest obiektywnie uzasadnione i nie jest to sprzeczne z celem umowy oraz zasadami współżycia społecznego.

Gdy termin zapłaty określony w umowie jest dłuższy niż 60 dni i nie jest spełniony powyższy warunek, wierzyciel może żądać zapłaty odsetek skarbowych po upływie 60 dni od dnia doręczenia faktury lub rachunku.

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny nie będący podmiotem leczniczym:

  • Wierzyciel może żądać, bez wezwania, odsetek skarbowych od dnia wymagalności do dnia zapłaty
  • Termin zapłaty nie może przekraczać 30 dni liczonych od dnia doręczenia faktury lub rachunku
  • Strony tylko wyjątkowo mogą umówić termin dłuższy niż 30 dni ale nie dłuższy niż 60 dni, pod warunkiem że jest to obiektywnie uzasadnione właściwością umowy.
  • Gdy termin zapłaty określony w umowie jest dłuższy niż 30 dni i nie jest spełniony powyższy warunek, wierzyciel może żądać zapłaty odsetek skarbowych od 31 dnia licząc od dnia doręczenia faktury lub rachunku.

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy:

  • Wierzyciel może żądać, bez wezwania, odsetek skarbowych od dnia wymagalności do dnia zapłaty
  • Termin zapłaty nie może przekraczać 60 dni od dnia doręczenia faktury lub rachunku.

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy termin zapłaty jest dłuższy niż 30 dni i krótszy niż 60 dni:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy termin zapłaty jest dłuższy niż 60 dni, a jego wydłużenie nie jest uzasadnione:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy termin zapłaty nie jest ustalony:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny, nie będący podmiotem leczniczym:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy strony umówiły się na zbadanie towaru lub usługi w celu stwierdzenia ich zgodności z umową:

  • termin badania nie może przekroczyć 30 dni od dnia otrzymania towaru lub usługi
  • bieg terminu zapłaty rozpoczyna się od zakończenia badania towaru lub usługi

TERMINY ZAPŁATY W TRANSAKCJACH HANDLOWYCH ZAWARTYCH OD DNIA 1 STYCZNIA 2016

Termin zapłaty w transakcjach handlowych nie powinien przekraczać 30 dni, licząc od dnia spełnienia świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi.

Jeżeli strony umówiły termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel może, bez wezwania, żądać zapłaty odsetek ustawowych licząc od 31 dnia od spełnienia swojego świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku.

Jeżeli strony nie określiły terminu płatności, wierzyciel może żądać, bez wezwania, odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od 31 dnia licząc od spełnienia swojego świadczenia oraz doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, do dnia zapłaty.

Obie przesłanki (spełnienia świadczenia i doręczenia faktury) muszą być spełnione łącznie.

Jeżeli dłużnik nie spełnił swojego świadczenia w umówionym terminie lub po pisemnym wezwaniu (w przypadku braku ustalonego terminu zapłaty), wierzyciel (o ile spełnił swoje świadczenie) może od dnia wymagalności do dnia zapłaty żądać, bez wezwania, zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Dzień wymagalności to dzień zapłaty oznaczony na fakturze lub rachunku, jak również dzień określony w pisemnym wezwaniu do zapłaty. Wezwanie może być wysłane drogą elektroniczną, gdy strony przewidziały w umowie taką formę.

Termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni, licząc od dnia doręczania dłużnikowi faktury lub rachunku.

Strony mogą umówić dłuższy termin, pod warunkiem że uczynią to wyraźnie w umowie i nie jest to rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.

Gdy termin zapłaty określony w umowie jest dłuższy niż 60 dni i nie jest spełniony powyższy warunek, wierzyciel może żądać zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych po upływie 60 dni od dnia doręczenia faktury lub rachunku.

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny nie będący podmiotem leczniczym:

  • Wierzyciel może żądać, bez wezwania, odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia wymagalności do dnia zapłaty
  • Termin zapłaty nie może przekraczać 30 dni liczonych od dnia doręczenia faktury lub rachunku
  • Strony tylko wyjątkowo mogą umówić termin dłuższy niż 30 dni ale nie dłuższy niż 60 dni, pod warunkiem że jest to obiektywnie uzasadnione właściwością umowy
  • Gdy termin zapłaty określony w umowie jest dłuższy niż 30 dni i nie jest spełniony powyższy warunek, wierzyciel może żądać zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od 31 dnia licząc od dnia doręczenia faktury lub rachunku.

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy:

  • Wierzyciel może żądać, bez wezwania, odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia wymagalności do dnia zapłaty
  • Termin zapłaty nie może przekraczać 60 dni od dnia doręczenia faktury lub rachunku.

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy termin zapłaty jest dłuższy niż 30 dni i krótszy niż 60 dni:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy termin zapłaty jest dłuższy niż 60 dni, a jego wydłużenie jest rażąco nieuczciwe dla wierzyciela lub niewskazane wyraźnie w umowie:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy termin zapłaty nie jest ustalony:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny, nie będący podmiotem leczniczym:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy termin zapłaty jest dłuższy niż 30 dni i krótszy niż 60 dni:

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych zawartych od dnia 1 stycznia 2016 w sytuacji, gdy strony umówiły się na zbadanie towaru lub usługi w celu stwierdzenia ich zgodności z umową:

  • termin badania nie może być rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela, a żadnym razie nie może przekroczyć 30 dni od dnia otrzymania towaru lub usługi
  • bieg terminu zapłaty rozpoczyna się od zakończenia badania towaru lub usługi

SŁOWNIK POJĘĆ

Podmiot publiczny – jeden z poniższych podmiotów:

  • Jednostki sektora finansów publicznych: organy władzy publicznej, jednostki samorządu terytorialnego, jednostki budżetowe (np. urzędy, prokuratury, sądy), samorządowe zakłady budżetowe (np. zarząd ulic i mostów, MOPS, zarząd zieleni), agencje wykonawcze (np. Agencja Mienia Wojskowego), państwowe fundusze celowe (np. PFRON, WFOŚiGW), ZUS, NFZ, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk, państwowe i samorządowe instytucje kultury (np. domy kultury, muzea, filharmonie), państwowe instytucje filmowe (np. Polski Instytut Sztuki Filmowej), inne państwowe i samorządowe osoby prawne z wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów badawczych, banków i spółek prawa handlowego (np.: Polska Organizacja Turystyczna)
  • Jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej i nie należące do sektora finansów publicznych, np. Lasy Państwowe
  • Osoby prawne utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, jeżeli jednostki sektora finansów publicznych lub jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej (spoza SFP), finansują je w ponad50%, posiadają ponad połowę udziałów lub akcji, sprawują nadzór lub mają prawo powoływania ponad połowy zarządu lub rady nadzorczej. Np. spółki komunalne, Poczta Polska, PKP itp.

Transakcja handlowa

  • umowa przedmiotem której jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usług, zawierana w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą

Podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym

  • samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, jednostki budżetowe (np. szpitale MSWiA), medyczne instytuty badawcze

ODSETKI I PRZEDAWNIENIA

Faktura niezapłacona. Wartość faktury 100.000 zł

Termin zapłaty

(data wymagalności)

01.07.2013

Data zapłaty

01.06.2016

Odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie

29.490,41 zł

(różne stopy procentowe w całym okresie)

Przedawnienie odsetek:

Odsetki przedawniają się z upływem 3 lat od chwili powstania obowiązku ich zapłaty. Zatem po 3 latach od pierwszego dnia naliczania odsetek przedawnią się pierwsze odsetki i będą się sukcesywnie przedawniać każdego dnia, aż do dnia w którym upływają 3 lata od dnia zapłaty. Jednak wszystkie odsetki przedawniają się najpóźniej z chwilą przedawnienia należności głównej.

W przypadku faktur niezapłaconych dla ustalenia terminu przedawnienia odsetek kluczowe jest ustalenie terminu przedawnienia należności głównej, może to być:

  • 1 rok – np. roszczenia z umów przewozu lub spedycji
  • 2 lata – roszczenia z umowy sprzedaży, umowy zlecenia czy umowy o dzieło
  • 3 lata – ogólny termin przedawnienia roszczeń między przedsiębiorcami
  • 10 lat – termin przedawnienia wszelkich roszczeń zasądzonych wyrokiem (liczy się od dnia ostatniej czynności przed sądem lub organem egzekucyjnym)

W zależności od rodzaju roszczenia odsetki przedawniać się będą w różnych terminach

W przypadku opisanym powyżej, roszczenie oraz odsetki mogą się przedawnić w następujących terminach 1.07.2014, 1.07.2015 lub 1.07.2016 – w zależności od tego co było przedmiotem świadczenia za które wystawiono fakturę.

UWAGA: dokładne ustalenie terminu przedawnienia odsetek oraz należności głównej zawsze wymaga zbadania wielu okoliczności. Powyższy przykład ma jedynie charakter modelowy i nie jest wykluczone, że w zależności od okoliczności terminy przedawnienia trzeba będzie liczyć w inny sposób. Z uwagi na stopień skomplikowania omawianej materii w niniejszym opracowaniu ograniczono się do wskazania modelu przedawnienia.

Faktura zapłacona. Wartość faktury 100.000 zł

Termin zapłaty

01.07.2016

Data zapłaty

01.08.2016

Odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie

594,52 zł (7%)

(różne stopy procentowe w całym okresie)

Przedawnienie odsetek:

odsetki przedawniają się z upływem 3 lat od chwili powstania obowiązku ich zapłaty. Zatem po 3 latach od pierwszego dnia naliczania odsetek przedawnią się pierwsze odsetki i będą się sukcesywnie przedawniać każdego dnia, aż do dnia w którym upływają 3 lata od dnia zapłaty.

01.07.2019

- zaczynają przedawniać się pierwsze odsetki (kwota 19,18 zł)

19,18 zł

codziennie przedawnia się część odsetek w kwocie

01.08.2019

- przedawniają się ostatnie odsetki.

UWAGA: dokładne ustalenie terminu przedawnienia odsetek zawsze wymaga zbadania wielu okoliczności. Powyższy przykład ma jedynie charakter modelowy i nie jest wykluczone, że w zależności od okoliczności terminy przedawnienia trzeba będzie liczyć w inny sposób. Z uwagi na stopień skomplikowania omawianej materii w niniejszym opracowaniu ograniczono się do wskazania modelu przedawnienia.

Kontakt

Siedziba kancelarii:
ul. Gliwicka 5,
40-079 Katowice
KRS: 0000316630
NIP: 634-269-81-94
REGON: 241056821
Tel: (48) 32 253-90-111
Tel: (48) 32 703-99-59
Fax: (48) 32 253-04-76
Email: kancelaria[at]durajreck.com